 
|
Burkina Faso:
Arsenne
[met foto's]
Issofou
Therèse
[met foto]
|
|
| Naam: |
Albert Marie Kaboré |
| Geboren: |
Koupela, Burkina Faso anno 1956 |
| Burgerlijke staat: |
Getrouwd, drie kinderen van 6, 9 en 12 jaar jong |
| Liliane Fonds-mediator sinds: |
1985 |
| Belangrijkste missie: |
Bijdragen aan sociale en economische integratie van gehandicapten in zijn geboorteplaats |
| Eigenschappen: |
Charismatisch; groot inspirator met (niet schadelijke) overdaad aan energie |
Het is dag twee van ons verblijf in Koupela. Gezeten in de Defender die staat geparkeerd voor de ingang van het plaatselijke Centre des Handicapés, horen Mike en ik het snorrende geluid van Albert Kaboré's brommer van verre aankomen. Hij is de vorige avond pas laat teruggekeerd vanuit Ouagadougou en daarom hebben we hem gisteren bij aankomst in Koupela nog niet kunnen begroeten. Met een grote grijns op zijn gezicht komt hij ons tegemoet gesneld, een gegeven waaruit we voor het gemak maar even afleiden dat 'ie inmiddels op de hoogte is van het arriveren van zijn Hollandse gasten. Wat volgt is een stevige handdruk, vergezeld van de woorden dat hij 'blij is om na een relatie van meer dan vijftien jaar, eindelijk eens een keer iemand van het Fonds in levende lijve te mogen ontmoeten'.
In zijn rommelige werkkamer legt Kaboré ons even later uit dat 'ie in zijn beginjaren als directeur van het centrum de nodige moeite heeft gehad de filosofie van het Liliane Fonds te adopteren. Verzoeken voor geldelijke bijdragen ten bate van het opstarten van een school voor gehandicapten alsmede voor het bouwen van enkele batiments ter uitbreiding van het Centre werden door het Fonds herhaaldelijk negatief beantwoord: 'zeer te waarderen initiatieven maar het Fonds is er voor de individuele gehandicapte persoon die zij op een kleinschalige, directe manier kan helpen'. Inmiddels weet Kaboré beter en haalt 'ie het geld voor het centrum (gespecialiseerd in fysiotherapeutische begeleiding, tricyclettes en prothesen) ergens anders vandaan.
Het opvallende aan het centrum is dat het compleet wordt gerund door gehandicapten. Slechts de twee fysiotherapeuten die het Centre rijk is, gaan zonder fysieke problemen door het leven. Een groot deel van de gehandicaptensamenleving in Koupela dankt haar inkomen aan het Centre. Ze vervaardigen de driewielers en prothesen of hebben een administratieve taak. Daarnaast werkt een aantal van 15 gehandicapten als zogenaamde Artisanats, gespecialiseerd in leerbewerking en weefdoeken. Ook beschikt het Centre over een Pharmacie. De inkomsten uit de Pharmacie en de Artisanat-afdeling worden gebruikt om het personeel te kunnen betalen.
'Geen vetpot, echter', zo vertelt Kaboré terwijl hij ons rondleidt door het centrum waar Mike en ik vooral ouderen aan het werk zien. Gevraagd naar de plaats waar we de Liliane Fonds-doelgroep tot 25 jaar kunnen aantreffen, wijst Kaboré naar het centrum van de stad. Hij legt ons uit dat 'ie sinds een jaar of vijf een accentverandering heeft doorgevoerd in het aanwenden van de gelden van het Fonds. Lag een aantal jaren geleden nog de nadruk op de verzorging van gehandicapten in het centrum en het gelijktijdig aanbieden van een Artisanat-opleiding waarmee ze in de toekomst via het Centre wat geld konden verdienen, tegenwoordig geeft Kaboré er de voorkeur aan het geld te gebruiken voor onderwijs en voor ondersteuning bij het opstarten van een petit commerce: 'twee manieren waarmee de gehandicapten gedwongen worden uit hun sociaal isolement te kruipen en deel uit te maken van de 'gewone samenleving'. Hij heeft geconstateerd dat menig 'cliënt' in het verleden te makkelijk terugviel op de zekerheid die het Centre hen bood.
Met een toenemend aantal gehandicapte werknemers en een afnemende vraag naar de 'kunstwerken', blijft er tegenwoordig echter weinig geld per persoon over. En dus dwingt Kaboré zijn 'nieuwe lichting' protégés een plaats af te dwingen in de 'echte wereld'. Of, zoals het uit zij eigen mond klinkt: 'de beschermde omgeving van het Centre levert teveel watjes op'. Strokend met de filosofie van het Centre dient het instituut ook in de toekomst gerund te blijven worden door de gehandicapten van Koupela 'en voor dit doel kunnen we enkel sterke mannen en vrouwen gebruiken'.
's Middags vraagt Kaboré ons een hapje mee te eten bij hem thuis. Het blijft een mooie ervaring om uitgenodigd te worden bij een Afrikaanse familie. Bij aankomst zien we zijn vrouw de rijst in de aarden potten doen die op een stapeltje houtvuur staan te koken. Verlegen komen beide dochters-Kaboré van 6 en 9 de Hollandse reuzen een handje schudden.  Kaboré's oudste zoon woont op dit moment bij zijn broer in Ouagadougou en dus zitten we niet veel later onder een prachtige baobab-boom slechts met z'n zessen 'aan tafel'. We hebben de keus uit couscous en rijst, beide met bijpassende sauzen.
Hoewel zowel Kaboré als zijn dochters een perfecte demonstratie geven van hoe dit met de hand gegeten moet worden (het eten wordt letterlijk in de mond gegooid) besluiten wijzelf dankbaar gebruik te maken van het voor ons gedekte bestek. Mevrouw Kaboré blijkt een niet onverdienstelijk kok te zijn en aan het eind van de rit blijft er dan ook eigenlijk te weinig plaats over voor de grote mango die we als toetje krijgen aangeboden.
Terwijl we zitten uit te buiken vertelt Kaboré dat hij zelf relatief weinig op het centrum is te vinden. 'Liever', zo zegt hij, 'cross ik door de straten van Koupela, op zoek naar jonge gehandicapte kinderen die ik misschien kan helpen: door ze te voorzien van eventueel benodigde hulpmiddelen, door ze de mogelijkheid van fysiotherapeutische behandeling aan te bieden, door ze te motiveren naar school te gaan of door ze te ondersteunen bij aanvang van een zogenaamd petit commerce'.
Dag drie doen we een kleine 'Tour Handicapés de Koupela': Kaboré, veel mensen groetend, op zijn brommer voor ons uitsnellend, terwijl Mike en ik met de Defender in de smalle zandstraten proberen bij te blijven.
De rondleiding brengt ons bij Arsenne, Therèse en Issofou: drie uiteenlopende, maar allen sterke persoonlijkheden, geboren met éénzelfde probleem. Drie verschillende manieren waarop ze toch iets van hun leven hebben kunnen maken. In eerste instantie door hun eigen kracht, gevolgd door de inspiratie van Kaboré en op de achtergrond het geld wat het Liliane Fonds jaarlijks via laatstgenoemde voor de gehandicapten in Koupela beschikbaar stelt. Een soepel functionerende drie-eenheid die we de afgelopen drie dagen 'in praktijk' hebben kunnen zien en die de enigszins nare smaak van het gecancelde Liliane Fonds-project in Niger voor een groot deel wegspoelt.
Dit laatste vertellen we Albert Kaboré wanneer we hem vroeg in de ochtend van dag vier ten teken van afscheid de hand drukken. Mike en ik kijken hem na wanneer hij, gezeten op zijn door een dieselmotor aangedreven gehandicaptenstoel richting centrum crosst. De 'stoel' is een cadeautje van de paters die het centrum in Koupela ooit hebben opgericht, bedoeld als aanmoediging voor Kaboré, toen hij zestien jaar geleden de scepter van hen kreeg overgedragen. Albert Kaboré is de eerste gehandicapte Liliane Fonds-mediator die Mike en ik gedurende deze trip hebben ontmoet.  Als poliopatiënt heeft hij in het verleden gevochten om geaccepteerd te worden door de 'normale' maatschappij; inmiddels is hij in Koupela voor vele gehandicapte jongeren een inspirerend voorbeeld om ondanks een fysieke achterstand iets in het leven te kunnen bereiken.
|
|
