Het laatste project van ons evenement. Het geeft een melancholisch karakter aan dit bezoek.

Nadat we enigszins van onze nachtelijke tocht zijn bekomen gaan we op zoek naar het onderkomen van de mediator. Zoals reeds vaker het geval is geweest betreft het een zuster. Om iets preciezer te zijn, een Senegaleese zuster luisterend naar de naam Soeur Theophane. We zijn niet in het bezit van een adres maar we hebben deze maal maar liefst de beschikking over twee telefoonnummers. In de mail die wij van het Liliane Fonds ontvingen stond er nadrukkelijk bij dat wij twee dagen voor aankomst even moesten bellen, dan kon alles in gereedheid worden gebracht voor een groots ontvangst.

Nu zijn wij de moeilijksten niet en twee dagen voordat we bij de zusters verwachten te arriveren nemen wij contact op. Niet dat dit lukt, maar we hebben het geprobeerd. Met de recente ‘spontaan arriveren’-ervaringen in Bougouni (Mali) nog in het achterhoofd, gaan wij aarzelend op pad. Het is ongelooflijk maar wederom weten we zonder adres, in een stad met ruim 100.000 inwoners, het juiste huis binnen een uurtje te traceren.

We worden gastvrij ontvangen door een enthousiaste zuster Theophane. Geen enkel probleem dat we onverwachts langs komen; waar eten is voor twee, is eten voor vier. Er volgt een gezellige kennismaking en we stellen een plan op (altijd zeer gevaarlijk in Afrika) voor de komende dagen.

Even een stukje historie. Zuster Theophane is de derde mediator in Saint Louis. Het is allemaal begonnen met Père Felicien. In 1988 is de goede man een centrum voor gehandicapten begonnen in St.-Louis. Tijdens dit werk is hij in contact gekomen met het Liliane Fonds en zodoende de eerste mediator voor het fonds in St.-Louis geworden. Erg lang heeft hij niet van zijn centrum kunnen genieten, reeds in 1993 is de pater overleden. Het centrum draagt ter nagedachtenis zijn naam: Keur Felicien (Het huis van Felicien).

Het kon natuurlijk niet zo zijn dat al het werk voor niets was geweest. Gelukkig is de bisschop ter plaatse zeer betrokken bij het werk van het centrum. Na het overlijden van de pater gaat hij dan ook spoorslags op zoek naar een vervanger. Deze wordt al snel gevonden in de persoon van Soeur Marie Pierre. Wanneer zij door haar congregatie wordt overgeplaatst dreigt er voor de tweede keer een opvolgingscrisis. Weer is het de bisschop die dit, door doeltreffend handelen, weet te voorkomen. Hij doet een beroep op de congregatie van Soeur Theophane en dit is niet tevergeefs.

Het centrum in St.-Louis is geen medisch centrum. De medische hulp wordt verleend in het plaatselijke ziekenhuis. Het centrum richt zich voornamelijk op de sociale kant van de revalidatie. Er zijn drie ‘afdelingen’ binnen het centrum. Ten eerste is er de couture afdeling waar mannen en vrouwen les krijgen in het maken van kleding en in het verkopen ervan. Ten tweede is er een afdeling die zich bezig houdt met het kaften van nieuwe, maar vooral ook oude boeken. De laatste afdeling draagt zorg voor de vervaardiging en onderhoud van hulpmiddelen voor de gehandicapten. Dit zijn krukken, driewielers, rolstoelen en alle andere noodzakelijkheden die ter plaatse gemaakt dan wel gerepareerd kunnen worden.

Dit alles met het doel de gehandicapten in staat te stellen in hun levensonderhoud te voorzien en deel uit te maken van de samenleving. Dit sluit naadloos aan bij de doelstellingen van het Liliane Fonds. Probleem echter is de leeftijdsgrens. Het Liliane Fonds richt zich op gehandicapte kinderen (tot 25 jaar), terwijl het centrum voor gehandicapten van alle leeftijden is.

In de bedrijfsvoering levert het echter weinig onduidelijkheden op. De dagelijkse leiding van het centrum is in handen van François. Deze man was er reeds bij toen Père Felicien nog de scepter zwaaide in het centrum. Zelf ook licht gehandicapt houdt hij zich, naast de dagelijkse leiding, bezig met de reparatieafdeling. De administratieve afhandeling van het centrum is in de bekwame handen van Cecille, een toegewijde secretaresse die ook al jaren meedraait. Zij is feitelijk degene die bepaalt of iemand in aanmerking komt voor hulp van het Liliane Fonds of niet. Na deze eerste check wordt Soeur Theophane pas ingeschakeld.

De oude pater heeft het niet meer mogen meemaken, de mensen hier zijn echter overtuigd dat hij goedkeurend moet hebben toegekeken toen de medewerkers een tweede centrum hebben geopend. Het tweede centrum, in een erg achtergebleven visserswijk, is door Jacques bedacht en opgericht. Het idee achter het centrum is hetzelfde, de uitvoering iets anders. We krijgen een rondleiding van Jacques door het centrum. De route er naartoe wordt afgelegd in een karretje met een paard er voor. Hier niet voor toeristen maar gewoon dagelijks in gebruik als taxi.

In het centrum blijkt de voormalige schoolmeester gezegend te zijn met een gezond ondernemersinstinct. Hoewel hij zelf van zijn pensioen geniet, bedenkt hij voor het centrum allerhande mogelijkheden om én gehandicapten te helpen én geld te verdienen voor het draaiende houden van het centrum. Zijn eerste investering betrof een molen om graan te malen, het blijkt een kleine goudmijn. Er werken twee gehandicapten met deze molen en zij kunnen er met hun familie van leven. Daarnaast blijft er, na aflossing en afschrijving, nog een leuk bedrag over voor het centrum. Een tweede ingeving is het verhuren van plastic stoelen: draait lekker en levert makkelijk geld op. Ieder centrum (dat wij hebben gezien) heeft een couture afdeling, zo ook deze. Echter, de meeste verkoop vindt plaats op de lokale markt en derhalve heeft meneer daar een plaatsje weten te regelen. De opdrachten komen van de markt terwijl het meeste werk op het centrum wordt verricht.

De meest lucratieve investering horen en ruiken we al bij binnenkomst. Op een plaatsje achter op het terrein van het centrum lopen een aantal schapen. Hoewel meneer zelf overtuigd katholiek is, heeft hij de gebruiken van de moslims goed begrepen. 48 dagen na het einde van de Ramadan is er een feest genaamd Tabaski (ik heb het idee wel, maar de namen niet helemaal begrepen). Tijdens dit feest worden er ritueel schapen geslacht en gegeten. De prijs van een schaap verdrie- of verviervoudigt in de aanloop naar dit feest.

Het verbaast ons dan ook niets wanneer blijkt dat het doel van Jacques is om een autonoom gefinancierd centrum te realiseren. Hij vertelt dat de kerk ieder jaar nog bijspringt maar dat het elk jaar minder wordt. De ogen van de 50-jarige vrijwilliger gloeien van verborgen trots wanneer hij dit vertelt.

We vallen bij ons bezoek met de neus in de boter. De eerste ochtend begint namelijk met een vergadering van alle medewerkers van de twee centra bij de zuster thuis. Hoewel in het Frans, is het een interessante bijeenkomst en een goede mogelijkheid om nogmaals de werkwijze van het Liliane Fonds aan een ieder uit te leggen. Behalve eerder genoemde secretaresse had iedereen hier nog wel wat vragen over. We leren meteen iedereen kennen en zijn op de hoogte van de actuele problematiek.

De laatste avond van ons bezoek aan St-Louis blijkt het de naamdag te zijn van zuster Rose Mireille. Er komen een man of 15 eten en het is een soort lopen buffet. De zusters hebben uitgepakt en er verschijnen lekkere gerechten op tafel. Het wordt een gezellige avond die ons op een waardige manier ons laatste project laat afsluiten. Na 13 landen te hebben aangedaan alsmede 13 projecten van het Liliane Fonds te hebben bezocht kan wat ons betreft de balans dan ook worden opgemaakt: de geschreven variant volgt een dezer weken daar we genoeg tijd hebben voor enkele overdenkingen tijdens de lange woestijnkilometers door Mauritanië en Marokko.