Van Meubelmaker tot Manager Gehandicapten-
zorg: het bezoek aan Tsjaad brengt ons het verhaal van Liliane Fonds-mediator Père Michel Guimbaud; 44 jaar geleden door de Capunijner Gemeenschap uitgezet als missionaris / pionier, omschrijft hij zichzelf inmiddels als 'tchadien avec un peau français'.
30.000 inwoners telt het stadje Moundou, gelegen in het Zuidwesten van Tsjaad, wanneer de jonge frère er in 1956 arriveert. Opgeleid als meubelmaker houdt hij zich in zijn eerste missionarisjaren naast zijn parochiewerkzaamheden, bezig met het doceren van de timmermanskunst aan jonge Tsjadenen. Dan al blijkt zijn ondernemersgeest wanneer hij met behulp van de plaatselijke bevolking in no-time vijftien immeubleries opzet, verspreid over het Zuiden van Tsjaad.
In 1969 verruilt frère Michel de Tsjaadse zebroes voor de Zwitserse koeien om aldaar zijn prètre-formation te doorlopen. Wanneer hij na zes jaar terugkeert als Père Michel, wordt de pater belast met het 'runnen' van de parochie in Benoye, een stadje 65 kilometer ten noordwesten van Moundou. Tijdens zijn eerste maanden dat hij de bevolking bezoekt, wordt zijn aandacht getrokken door enkele, als gevolg van polio, gehandicapte kinderen die zich met behulp van beugels door de zandsteegjes van Benoye worstelen. Als liefhebber van het betere handwerk-vakmanschap is hij in eerste instantie meer geïnteresseerd in de manier waarop de beugels zijn gemaakt dan in het lot van de kinderen zelf. Dit verandert echter snel.
Geschrokken vanwege de grote hoeveelheid gehandicapte kinderen in zijn parochie, houdt hij zich binnen een jaar na aankomst intensief bezig met deze achtergestelde groep. Samen met de Spaanse Zuster Marie-Ange rijdt hij in een oude Toyota (de verplaatsbare 'werkbank' achter op de pick-up) de hele parochie door om door polio en epilepsie getroffen kinderen van dienst te zijn. Beiden autodidact, heeft zij de verantwoordelijkheid voor het verzorgen van de kinderen en hij voor het fabriceren van beugels en schoenen.
Naast ons verblijf in het CNDP Moundou en bij de Mexicaanse zusters in Maybumbaye, bezoeken Mike en ik ook de twee antennes in Kelo en Doba. Madame Berthe en Monsieur Damien, responsables van de respectievelijke centra, prijzen vooral de no-nonsense mentaliteit van Michel Guimbaud en zijn motiverend vermogen waarmee hij zijn equipe aanzet tot continue verbetering van hun werk. Woorden die we ons goed kunnen voorstellen gezien de betrokkenheid en gedrevenheid waarmee Père Michel verhaalt over 'zijn gehandicapten' en het team dat hen dient te helpen. Als geen ander weet de missionaris dat alleen Westerse organisaties garant kunnen staan voor de hulp aan de gehandicapten, het materiaal dat hiervoor wordt aangewend, het onderhoud van de centra en de salarissen van het verzorgend personeel. Geheel op de hoogte van de wetten van de huidige Westerse netwerkeconomie spendeert Père Michel zijn congé-maanden (jaarlijks twee) dan ook niet in zijn Franse geboorteplaats La Rochelle maar reist hij half Europa af om zijn gezicht te laten zien bij organisaties die hem bij zijn werk in Tsjaad kunnen helpen. Deze zomer zal het voor hem dan ook even wennen zijn om niet via Vlijmen maar via het, door hem nauwelijks uit te spreken 's-Hertogenbosch ('uistogenbosg') richting Duitsland te moeten vertrekken.
Het multi-meerderjarig Afrikaans verblijf heeft, gelijk vele andere ontmoette mediators, geen slechte werking gehad op Père Michel's lichaam en geest. De zeventig jaren die hij volgens paspoort op aarde verblijft, zijn hem nauwelijks af te lezen. Toch hebben, zo weet ook hij, zelfs missionarissen niet het eeuwige leven. Ondanks de voor Nederlandse begrippen inmiddels ver overschreden pensioengerechtigde leeftijd, wil Michel Guimbaud nog tien jaar bouwen aan hetgeen hij de afgelopen twintig jaar onder moeilijke omstandigheden heeft gerealiseerd. Met de nadruk op kwaliteit en minder op kwantiteit. 'Het probleem namelijk, met het gros van de Tsjadenen', zo vertelt hij, 'is het gegeven dat ze slechts gedurende korte tijd op eenzelfde niveau kunnen werken. Na een tijdje wordt het minder en zakt het zorgvuldig opgebouwde zaakje weer langzaam in elkaar. Daarnaast zijn de meeste Tsjadenen in wezen zachtaardige mensen die het moeilijk vinden om elkaar eens goed de waarheid te vertellen; bang om iemand anders voor de schenen te schoppen'. Door intensieve persoonlijke begeleiding, het aanbieden van bijscholingscursussen op het gebied van fysiotherapie, beugel- en prothesewerkzaamheden en voor stafleden trainingen te verzorgen op het gebied van management, wil hij zijn team gericht klaarstomen voor een toekomst zonder hem. Peoplemanagement dus, zodat hij uiteindelijk met een gerust hart kan plaatsnemen op de gespreide matras (ook daar waarschijnlijk géén twee meter; Mike en ik hebben de afgelopen dagen onze voeten uitgetrokken en ons hoofd afgezet om de rest van het lichaam te ruste te kunnen leggen op de 1m80 lange houten plank van het gastenverblijf van de paters) die De Lieve Heer 'boven' voor hem heeft klaarliggen.
Na ruim 5 dagen 'bewijsmateriaal' te hebben verzameld in Moundou en omstreken, is het moeilijk voor te stellen dat Père Michel Guimbaud, Europees geschoold manager met een gouden, Afrikaans missionarishart
